De 10 mooiste bezienswaardigheden van Leeuwarden

nl gb
Met meer dan 600 officiële monumenten zijn er een heel veel mooie gebouwen te bezichtigen in Leeuwarden. Bekijk de prachtige foto’s van Hans Jellema en lees over de 10 mooiste bezienswaardigheden van Leeuwarden!

0Z3A1535WEB
De Oldehove is een scheve toren in Leeuwarden die het symbool van de stad werd en de trots van zijn inwoners. Sommige Leeuwarders zeggen zelfs dat ze heimwee krijgen als ze de Oldehove niet meer kunnen zien. De bouw van deze scheve, kromme en onvoltooide toren begon in 1529. De stad Leeuwarden was een aantal jaar daarvoor de hoofdstad van Friesland geworden en wilde graag laten zien dat ze belangrijk was. Een grote kathedraal zou de oude St. Vitus kerk, die hier reeds stond, moeten vervangen. Het plan was om een toren te bouwen die hoger zou worden dan de Martini toren (97m) in Groningen en de Dom toren (112m) in Utrecht. Als dat gelukt was, dan zou het nog steeds de hoogste kerktoren van Nederland zijn.
Maar al tijdens de bouw begon de toren te verzakken bij een hoogte van 10m. Architect Jacob van Aken en zijn opvolger hebben nog geprobeerd om dit te corrigeren (daardoor is de toren ook krom), maar het mocht niet helpen. In 1533 werd het project gestopt en zou het nooit meer worden hervat. Tegen die tijd was Van Aken reeds gestorven van ‘Chagrijn’, een nette beschrijven; hij had waarschijnlijk zelfmoord gepleegd. Wat hij niet kon weten was dat hij de toren op de helling van de terp bouwde die hier door de eerste bewoners was aangelegd. Dat is de reden dat de toren scheef zakte, omdat de ondergrond niet van dezelfde samenstelling was. De toren staat tegenwoordig 1,99m uit het lood, maar zakt gelukkig niet verder meer. Het is ook morgelijk om de toren van binnen te bekijken en haar 183 treden naar de top te beklimmen (je kan de eerste helft overslaan door de lift te nemen). Hier wacht een prachtige uitzicht over de stad en als je geluk hebt kun je zelfs de waddeneilanden zien. Locatie: Oldehoofsterkerkhof, Open: Di-zon 13:00-17:00 (Mid April – October), Entree: € 3,50 voor volwassenen en €1,50 voor kinderen <12  icon_tripadvisor icon_facebook

0Z3A1372WEB
De Waag
is een van de meest iconische gebouwen van Leeuwarden. Vroeger moesten handelaren hier hun goederen laten wegen voordat ze die mochten verkopen op de markt. De Waag was belangrijk voor een stad om als betrouwbare markt gezien te worden. Het voorkwam ook conflicten tussen handelaren en klanten. De stad kreeg bovendien een extra inkomen, aangezien de handelaren moesten betalen voor het laten wegen van hun producten.
De Waag in Leeuwarden is gebouwd in 1595 in Renaissance stijl. Het werd voornamelijk gebruikt om zuivel producten te wegen aangezien dit het belangrijkste en meest verkochte product in Leeuwarden was. De Waag werd in 1880 gesloten en vervangen door het Beursgebouw (nu de Bibliotheek). Tegenwoordig bevind zich een Café in de Waag en heeft het een veel gebruikte Pin automaat. Locatie: Waagplein

0Z3A7603 - WEB
De Blokhuispoort is een voormalige gevangenis die nu het culturele hart van Leeuwarden is geworden. Oorspronkelijk bouwden de Saksen hier in 1499 een Blokhuis, een soort van fort. Hier vandaan konden de Saksen en later de Spanjaarden Leeuwarden en Friesland onder de duim houden. Toen de Spanjaarden in 1580 de stad werden uitgezet, werd het omgevormd in een gevangenis. Een lange geschiedenis van executies, branden, martelingen en ontsnappingen volgende. Uiteindelijk sloot de gevangenis in 2007. Tegenwoordig kan je van een oud gevangenis bewaarder een rondleiding krijgen. Deze rondleiding is elke zaterdag om 14:00 en 16:00 en kost € 10,- en is inclusief een kop koffie en gebak bij Café de Bak
In 2008 begon een nieuw hoofdstuk voor de Blokhuispoort. Vanaf dat moment werden de voormalige cellen van de gevangenis verhuurd aan culturele ondernemers. Als je de Blokhuispoort binnenloopt vind je aan de linkerkant de B-vleugel. Hier vind je een gevangenis die je alleen van de film kent, alleen zit er in elke cel een winkeltje zoals een Kapper, een glasblazer, een schilder of tattoo artiest. Als je doorloopt kom je op het tweede luchtterrein waar je Podium Asteriks en Café de Bak kan vinden. Aan de andere kant van de Blokhuispoort zijn meer creatieve winkels en kantoortjes maar ook een expositie ruimte over de overval. De Blokhuispoort is een must-see in Leeuwarden. Locatie: Blokhuisplein 40, Open: Ma-do 09:00-17:00, vrij: 09:00-23:00, zat: 12:00-17:00 icon_tripadvisor icon_facebook 

0Z3A7613 - WEB
De Grote of Jacobijnerkerk was oorspronkelijk onderdeel van het Dominicaanse klooster dat hier in 1245 gebouwd was, en gedurende de tijd herbouwd en uitgebreid werd. De Dominicanen werden ook Jacobijnen genoemd, naar hun beschermheilige Jacob. De kerk en het patershuis zijn de einige twee overblijfselen van het kloostercomplex. In 1580 werd het een protestantse kerk. Veel katholieke elementen werden verwijderd of weg gepleisterd. Het prachtige orgel is tussen 1724-1727 gebouwd door Christian Müller.
De Stadhouder en zijn familie hadden een speciale ingang aan de achterkant van de kerk. Dit poortje wordt het oranjepoortje genoemd vanwege de koperen boom met oranje appels. De poort leide naar de gallerij en grafkelder in het koor. De Stadhouderskraak van 1595 – een verhoogde zitplaats voor de Stadhouder – is net een stukje hoger dan het preekgestoelte van de preker. In het koor kan je ook de grafkelder van de Friese Nassau’s vinden. Anna van Oranje, dochter van Willem van Oranje en vrouw van de eerste Friese Stadhouder Willem Lodelijk (Us Heit), was de eerste lid van de Nassau Familie die hier werd begraven in 1588. Na haar werden alle leden van de Friese Nassau Familie hier begraven, waarbij Maria Louise von Hessen Kassel de laatste was in 1765.
Tijdens de Franse tijd werd er een wet aangenomen in Leeuwarden die alle symbolen van de geprivileerde klasse moest verwijderen. De Nassau familie werd gezien als de meest gepriveleerde familie van Friesland. Omdat de overheid de wet niet uitvoerde, bestormde een boze menigde de kerk in 1795 en vernietigden ze alles wat met de Nassau familie te maken had. Hierdoor zijn er geen graftombes meer bewaard. Slechts een afbeelding op de muur laat je inbeelden hoe het ooit eens was. De glas en lood ramen in het koor zijn in de 20ste eeuw gemaakt en laten historische gebeurtenissen van de Nassau familie zien. Locatie: Jacobijnerkerkhof 95, Open: Elke zaterdag 13:00-17:00, dinsdag-zaterdag 11:00-16:00 (juni-sept 11), Entree: Gratis icon_tripadvisor

0Z3A7610 - WEB
De Centraal Apotheek is een van de mooiste Art Nouveau gebouwen in Leeuwarden. Architekt Gerhardus Berend Broekema, die dit gebouw in 1905 ontwierp, gebruikte veel karakteristieke Art Nouveau elementen. Zoals het raam in de vorm van een hoefijzer en de gietijzeren balkonnen. Maar het meest opvallende is het tegel tableau met afbeelding van Hygieia, de Griekse godin van gezondheid. In haar rechterhand heeft ze een beker met een medicijn. De slang van Asklepios, het symbool van geneeskunde, wind zich om haar linker hand en drinkt van de beker. Vandaag de dag, zit er nog steeds een Apotheek in dit gebouw. Locatie: Voorstreek, Open: 8:30 – 18:00 (ma-vrij)

0Z3A7619 - WEB
De Kanselarij was de thuisbasis van het ‘Hof van Friesland‘. Dit was de hoogste wettelijke autoriteit van Friesland van 1515 tot 1811. Het gebouw is in 1566 gebouwd en waarschijnlijk gefinancierd door de Spaanse koning Filips II. Op de trap kan je vier leeuwen zien, die de vier partijen in het hof vertegenwoordigden: Oostergo, Westergo, Zevenwolden en de elf steden. Deze vier partijen waren altijd evenredig vertegenwoordigd, wat betekende dat het platteland altijd meer macht had dan de elf steden.
Op het dak kan je een trapgevel vinden met allemaal beelden. Helemaal bovenaan staat een beeld van Karel V die een rijksappel in zijn linkerhand vasthoud en een scepter in zijn rechterhand. De andere acht beelden zijn vrouwen, die deugden symboliseren. Links, van boven naar beneden zie je: Gerechtigheid geblinddoekt met zwaard en weegschaal, Naastenliefde met kind, Hoop met het anker en Geloof met kruis en boek. Aan de rechterkant van boven naar beneden zie je: Verstand met spiegel en slang, Dapperheid, Matigheid met een kruik en Eendrachtigheid met de hoorn des overvloeds. Locatie: Turfmarkt 11

0Z3A7606 - WEB
De Sint Bonifatiuskerk is een Rooms kathlieke kerk in Leeuwarden. Het is gebouwd tussen 1882 en 1884 en is ontworpen door architekt P.J.H. Cuypers, die ook het Rijksmuseum en centraal station van Amsterdam ontwierp. De kerk is vernoemd naar de helige Bonifatius. Deze Engelse missionaris probeerde de heidense Friezen in de achtste eeuw te kerstenen. Om te laten zien dat hun heidense goden, false goden waren, kapte hij hun heilige eikboom neer. Dit werd niet gewaardeerd door de Friezen die hem bij Dokkum vermoorden.
Hoewel de kerk relatief jong is, heeft het toch al zijn schuchtere momenten gehad. In 1947 raakte een vliegtuig de kerktoren en verloor het een deel van zijn vleugel. In 1976 storte de top van de toren neer tijdens een storm. In 1980 kreeg de toren zijn top weer terug. Tegenwoordig kan je de kerk in zijn volle glorie bekijken. Naast diensten op zondag, is de kerk voor iedereen open op woensdag en zaterdag van juli tot midden september. De 85m hoge toren is de hoogste kerktoren van Friesland en voor wat extra geld kan je die beklimmen. Lokatie: Bonifatiusplein 20 Open: Woe & zat 14:00-16:00 (juli – mid september) Entree: Gratis, €1,50 om de toren te beklimmen icon_tripadvisor icon_facebook

0Z3A7618 - WEB
Het stadhuis van Leeuwarden is gebouwd op de gewelven van de oude Auckamastins. Volgens het opschrift op de gevel zou de eerste steen in 1715 gelegd zijn door de 3 jarige Willem Carel Hendrik Friso, de zoon van Maria Louise en de latere stadhouder Willem IV. Boven de deur valt ‘vrede en gerechtighheid’ te lezen, met twee standbeelden die dit uitbeelden. Het stadhuis wordt nog steeds gebruikt als kantoor door de Burgemeester en Wethouders.
In 1760 werd het stadhuis uitgebreid met een nieuwe raadzaal aan de achterkant. Dit wordt tegenwoordig als hoofdingang gebruikt. Achter de bolle ramen bevindt zich de prachtige Oranjezaal. Vroeger hingen hier de portretten van de stadhouders, die hebben de Franse revolutie helaas niet overleefd. Gelukkig hangen er tegenwoordig weer prachtige schilderijen van de Oranjes vanaf Maria Louise. Locatie: Hofplein 38, Open: Elke woensdag 14:00-16:00 van 20 juli – 24 augustus. Rondleidingen om 14:00 en 15:00. Entree: Gratis 

0Z3A7616 - WEB
Het Stadhouderlijk Hof is de voormalige woonplaats van de stadhouders. Stadhouder Willem Lodewijk, ook wel Us Heit genoemd, was in 1587 de eerste bewoner. Zijn standbeeld staat voor het gebouw. Hoewel het gebouw nu erg uniform lijkt, zijn het oorsponkelijk verschillende woonhuizen geweest. Elke stadhouder na Willem Lodewijk liet het verder verfraaien. Nadat Willem Carel Hendrik Friso in 1747 stadhouder werd van heel Nederland verhuisde hij naar Den Haag en verbleven de Stadhouders nog maar sporadisch in het Hof. In de 19e eeuw, als het Hof inmiddels een koninklijk paleis is, wordt de buitenkant grondig verbouwd en krijgt het zijn huidige uiterlijk. In 1971 verkocht koningin Juliana het Paleis aan de gemeente, die het sinds 1996 verhuurd aan een Hotel keten. Vraag vooral even of je de prachige Nassauzaal mag bekijken! Locatie: Hofplein 29

0Z3A7615 - WEB
Op het eerste gezicht het minst bijzondere gebouw in deze lijst. Maar aan de Kelders 33 staat het geboortehuis van Mata Hari. Laat niemand je wijsmaken dat het is afgebrand, want dat klopt niet. Het geboortehuis is te herkennen aan de mosterdgele pui, die in ere is hersteld naar een tekening van de hoedenwinkel van Adam Zelle. Mata Hari werd hier op 7 augustus 1876 geboren als Margaretha Geertruida Zelle. In 1883 verhuisde de familie naar een grotere woning op de Grote Kerkstraat. In 1889 ging haar vader failliet en viel het gezien uit elkaar. Mata Hari woonde toen nog 2 jaar bij haar moeder op de hoek van de Schoolstraat en de Willemskade. Na het overlijden van haar moeder in 1891 verhuisde ze als 15 jarige uit Leeuwarden en ging ze bij familie wonen. Op haar 18e trouwde ze met een 20 jaar oudere KNIL militair en verhuisde ze naar Indonesië.
Het huwelijk bleek geen succes en al in 1902 kwam ze terug naar Europa. Als alleenstaande vrouw probeerde ze geld te verdienen als exotisch danseres. Ze noemde zich Mata Hari, wat oog van de dageraad ofwel de zon betekend. Ze werd razend populair. Tijdens de eerste wereldoorlog zou ze zowel door de Duitsers als de Fransen zijn gevraagd om voor hen te spioneren. Uiteindelijk is ze in 1917 opgepakt en in oktober veroordeeld en gefusilleerd door de Fransen. Locatie: Kelders 33

Alle foto’s door Hans Jellema! Ga verder naar verborgen bezienswaardigheden of Street Art om meer bezienswaardigheden te zien. Of ga terug naar Alles over Leeuwarden. Bekijk ook ons aanbod van stadswandelingen om de stad met een van onze gidsen te ontdekken!