Street Art Wandeling: Een rondje om het Station

Over: Op deze Street Art wandeling ga je van de gebaande paden af. Op zoek naar de rafelrandjes van de stad rondom het station van Leeuwarden. Hier ontdek je grote muurschilderingen en veel verse graffiti. Deze wandel- of fietsroute is ongeveer 5 km lang.

Verkrijgbaar: Je kunt deze routekaart downloaden als PDF versie. De routekaart kost slechts 2 euro. Wil je onze gidsen verder steunen in deze lastige tijd, dan is er ook de mogelijkheid voor een extra donatie.

Totaal: € -

Horeca: Haal onderweg een koffie to-go bij Douwe Egberts Café! Of een lekkere veganistische soep of broodje bij Dr. Plant. Sluit de wandeling af in de Bajes Beach van de Blokhuispoort. Dat is niet alleen heel lekker, je steunt ook nog eens de lokale horeca!

Ontdek ook de verhalen achter de Street Art! Onze gids Henk heeft bij bijna elk werk een verhaal geschreven. Klik hieronder op de titels om ze te lezen.

– De Japanse kunstenaar TwoOne (Hiroyasu Tsuri) heeft deze muurschildering in oktober 2018 gemaakt op uitnodiging van Writer’s Block. Hij was geïnspireerd door het Friese keramiek, meeuwen die over de markt vlogen voor het museum en wilde bloemen op straat. Hij bezocht ook de tentoonstelling over Escher in het Fries Museum en raakte gefascineerd oor de uitspraak van Escher ‘Repetition and multiplication, two simple words…(..) All that we love, learn, recognize and accept is because of those two‘.
Bovenaan dit werk zie je de naam van TwoOne. In het midden kun je de titel van dit werk lezen: t’Hoekje. Dit is de naam van een kroeg in de rosse buurt, de Weaze. TwoOne maakte op zijn eerste dag in Leeuwarden een wandeling met zijn vriendin en kwam in deze kroeg terecht voor een drankje.
Deze muurschildering is grotendeels met een drukspuit gemaakt. Een apparaat dat mensen meestal gebruiken om gif tussen de tegels te spuiten. TwoOne had acrylverf in zijn drukspuit, dat hij verdunde met water. Hierdoor begon die verf ‘te lopen’ en zie je al die ‘lopers’. De donkere vlakken zijn met een roller gedaan, en ook hier werd de verf verdund. De gele kleur op de poten en de snavel zijn glow in de dark, maar daarvoor is hier te veel straatverlichting. Hij is zo’n drie dagen bezig geweest met deze muur.

TwoOne op Instagram

– Dit elektriciteitskastje is door Roy Schreuder opgewaardeerd tot kunstwerk. Roy is een lokale Street Art kunstenaar en zijn werk is in vrijwel elke Leeuwarder wijk te vinden op dit soort kastjes. Als Roy hiervoor gevraagd wordt, in dit geval door het Wijkpanel Binnenstad, doet hij vaak onderzoek naar de omgeving en zoekt hij iets wat erbij past.
Zodra hij een onderwerp heeft zoekt hij een goede foto in het archief en die foto bewerkt hij op de computer. Met een programma zoals bijvoorbeeld Photoshop kun je foto’s bewerken en ook het aantal kleuren beperken. Roy zet ze meestal op 6 tot 10 verschillende kleuren. Vervolgens bewerkt hij die kleuren nog wat met de hand en daarna print hij de afbeelding uit op het formaat van het kastje. Deze afbeeldingen snijdt hij met de hand uit waardoor het stencils worden. Deze stencils plakt hij op een kastje en spuit zo laag over laag waardoor een afbeelding zoals deze hier ontstaat. De kleuren die hier gebruikt worden, zijn een beetje sepia achtig en dat is bewust gedaan om een wat meer historisch gevoel te creëren.

Op dit kastje zie je een afbeelding van de in Leeuwarden geboren schrijver Havank. Vanaf de jaren dertig schreef hij tal van misdaadromans voor de uitgever Bruna. Daar zijn er in totaal zo’n 6 miljoen van gedrukt! De afbeelding op de zijkant van het kastje is het kenmerkende logo dat al zijn boeken sierde.
In 1963 keerde Havank terug naar Leeuwarden en betrok een kamer in het inmiddels is afgebroken Amicitia Hotel. Dat hotel stond vlakbij dit kastje op de hoek van de Wirdumerdijk en Nieuweweg. Dat is de plek waar nu het grote appartementencomplex staat dat een beetje lijkt op een cruiseschip. Havank overleed in 1964 op zijn kamer in het hotel.

–  LET OP: Deze muur zit in het gebouw, enkel voor bewoners toegankelijk!
– Markt058, zoals dit gebouw nu heet, was eerder een kantoor van Aegon. In de entreehal hadden ze een hele grote muurschildering van de Amerikaanse kunstenaar Sol Lewitt. Nadat de verzekeringsmaatschappij vertrok werd het pand gerenoveerd zodat er appartementen voor studenten in konden. Hierbij werd de hele binnenhal wit geschilderd. Dit gebeurde in 2018, het jaar dat Leeuwarden Culturele Hoofdstad was. Het leidde tot de nodige commotie. De nieuwe eigenaars besloten het goed te maken door Writer’s Block te vragen of zij konden helpen. Ze wilden iets lokaal en internationaals, aangezien de meeste bewoners buitenlandse studenten zijn.
De Italiaanse kunstenaars Solo en Diamond hebben in de zomer van 2019 deze eerbetoon aan Mata Hari en Escher gemaakt, twee internationaal bekende Leeuwarders. Mata Hari wordt hier vrouwelijk en sensueel afgebeeld, maar ook deels als superheld of schurk. Haar sluier gaat over in een superheldmasker met een patroon dat verwijst naar Escher. Het patroon gaat door op de muur, waar de vissen ook in andere dieren veranderen. Dit is een verwijzing naar het feit dat op deze plek vroeger de veemarkt werd gehouden.
Als je vrienden hebt die hier wonen, kun je natuurlijk even met hen binnenkijken. Anders zul je het moeten doen met onze foto.

– De Duitser Flying Fortress heeft de linkerkant van deze buitenmuur van het Markt058 gebouw gedaan. In 2018 zit hij precies precies 30 jaar in de Graffiti en Street Art wereld. Om dit te vieren vertelt hij zijn graffiti verhaal met elk werk dat hij maakt in dat jaar. Op deze muur zie je zijn Teddy Trooper karakter (een iconisch logo/symbool/tag) en zijn naam Flying Fortress. Je ziet een gigantisch vliegtuig (the Flying Fortress) dat tot leven is gekomen. Teddy Trooper is de piloot die het vliegtuig op de hoge en smalle muur manoeuvreert en hem er precies in ‘squeezed’. Er zitten geen wapens op het vliegtuig, enkel spuitbussen.
Flying Fortress was hier voor de 3e keer in Leeuwarden en deze keer op uitnodiging van Roy Schreuder. Die was namelijk door Writer’s Block gevraagd met welke internationale kunstenaar hij graag wilde samenwerken. Samen maakten ze elk een muur op de westzijde van het Markt-058 gebouw. Om de samenwerking uit te beelden hebben ze elk op elkaars muur iets toegevoegd. Op de vleugel van het vliegtuig zie je een paars skelet dat door Roy Schreuder is toegevoegd.

Roy Schreuder heeft de rechterkant van deze twee muurschilderingen voor zijn rekening genomen. Naast zijn stencilwerk op kleine elektriciteitskastjes maakt hij ook werk met de losse hand. Hij maakt vaak hele kleurige schedels en dieren. Op deze route zal je daar nog wat meer van zien.
Op deze zijmuur van Markt058 zie je een ekster, vlinder, haas, vis en een krab. Dieren die hier in de omgeving leven. Van boven naar beneden zie je dieren die in de lucht, op het land en onder water leven. Voor zo’n grote muur maakt Roy vaak een pentekening van tevoren. Door die tekening in blokken te zetten kun je dat goed overnemen op grote schaal.
De paarse blokjes zijn door Flying Fortress toegevoegd. Hij had in 2018 een speciale Montana spuitbus ontworpen en daar stonden deze blokjes ook op. Deze muur is gemaakt in opdracht van Writers Block.

Colorblind heeft hier een doorkijkje gemaakt door de nummers 058. Dit is het netnummer van Leeuwarden. De vogels die je ziet zijn lokale (water) vogels die in en om Leeuwarden leven. De linker zijkant is gemaakt door J. Deathrow die de pelikaan en de ramen heeft gemaakt. De rechterzijkant is een samenwerking. De vissen zijn van Colorblind en de doorkijkjes van J. Deathrow.
Deze muur is gemaakt in opdracht van het Graffiti Platform Leeuwarden.

Colorblind laat hier een ‘slice’ van Friesland zien. Hij laat zien hoe divers Friesland is. Je ziet haar dieren en planten, maar ook een deel van haar rijke historie met de Oldehove toren, de waterpoort uit Sneek, een Skûtsje en een beroemde reddingsboot uit Terschelling. Aan de rechterkant zie je ook mooie letters die door MEGA, ROMEO en ENOS zijn aangebracht. Het gedicht is van Elmar Kuiper en gaat over de Zee.
Dit is een muur van de loods van Arriva. In 2018 heeft Writers Block de opdracht gekregen om die saaie muur tot leven te brengen omdat dit op de toegangsweg naar Leeuwarden ligt. In totaal heeft de muur een oppervlakte van 750 m2, het eerste deel is door Colorblind gemaakt.

Roy Schreuder en J. Deathrow hebben het tweede deel van deze gigantische muur voor hun rekening genomen. De appel is een verwijzing naar het verhaal van Adam en Eva. Het gaat over hebzucht. De raaf is een symbool van vergankelijkheid. De geometrische vormen zijn een referentie naar de symbolen voor aarde en lucht.
Dit is een muur van de loods van Arriva. In 2018 heeft Writers Block de opdracht gekregen om die saaie muur tot leven te brengen omdat dit op de toegangsweg naar Leeuwarden ligt. In totaal heeft de muur een oppervlakte van 750 m2.

De Stephensonsviaduct is een hall of fame, dit is één van de plekken in Leeuwarden waar je legaal graffiti mag schrijven. Hierdoor zie je hier regelmatig wat nieuws en misschien iets anders dan op onze foto. Op de Stephensonsviaduct geldt wel de ongeschreven regel dat je de hele muur moet doen als je ergens overheen gaat. Omdat deze muren nogal groot zijn, doe je dat niet even alleen, maar zijn het vaak crews die een hele muur doen. Zoals bijvoorbeeld de Nasty Sons (zie video hieronder). Deze regel zorgt er ook voor dat werken hier vaak net even ietsje langer blijven zitten.

Skorrie Morrie is een groep van Cambuur Ultra’s. Dit is dan ook een eerbetoon aan onze lokale voetbalclub SC Cambuur. Links zie je het logo van Cambuur en rechts zie je de vlag van Leeuwarden. Aan de zijkant staat nog ‘Anti-Boer’. Dit refereert naar de andere voetbalclub in Friesland. De fans van deze club worden door Cambuursupporters boeren genoemd, aangezien ze niet in een stad leven. Een aantal supporters van SC Heerenveen heeft deze schilderingen al snel overgeschilderd met blauw en witte verf, maar dat is er snel afgewassen. Links wappert ook nog de Nederlandse vlag om aan te geven dat de Cambuur supporters Anti-Fries zijn en zich Nederlander voelen.

Skorrie Morrie is een groep van Cambuur Ultra’s. In 2020 stond SC Cambuur een straatlengte voor en was zo goed als zeker dat ze kampioen zouden worden en zouden promoveren naar de eredivisie. Toen werd de competitie echter stilgelegd ivm de uitbraak van het Coronavirus. Waar de KNVB de grote clubs uit de Eredivisie wel beloonde voor hun plaats op de ranglijst werd er ook besloten dat er niemand mocht promoveren, ondanks de straatlengte voorsprong van Cambuur. Hierdoor moet Cambuur nog een jaar langer in de eerste divisie spelen. Dit voelt als een zwaar onrecht, vandaar dat men hier niet blij is met de KNVB.

De Stephensonsviaduct is een hall of fame, dit is een plek waar je legaal graffiti mag schrijven. Hierdoor zie je hier regelmatig wat nieuws en misschien iets anders dan op onze foto. Om de zuidzijde van deze hall of fame te bekijken moet je een beetje off the beaten path. Loop om het muurtje van 13 en ga naar beneden door de bosjes. Dit is best wel steil, dus wees voorzichtig!
Hieronder een video van een muur die de Nasty Sons in 2019 maakte op deze plek.

LJ van Tuinen is een lokale kunstenaar wiens muurschilderingen altijd een verhaal vertellen. Een deel van het grondgebied van Leeuwarden was ooit de oude Middelzee die door dichtslibbing ‘nieuw land’ werd. Zo komt de wijk Nylân ook aan zijn naam. De Van Loonstraat ligt op een overgangsgebied van Oud naar Nieuw land. Water associeert LJ van Tuinen met beweging. Het dichtslibproces van Middelzee naar nieuw land is ook een beweging, een zichtbare verandering in het landschap gedurende een tijdsperiode. De tunnel waar het kunstwerk deel van uit maakt is een initiatief van de Gemeente Leeuwarden om alle verkeer op stadsring beter en veiliger door te laten stromen. De plek zelf gaat dus ook over beweging. Beweging is de verbindende overeenkomst tussen de locatie en het thema. Tussen de lokale geschiedenis en het heden dat zich beslist niet stil laat zetten in het hier en nu. Ooit zullen de nieuwe landen als gevolg van de stijgende zeespiegel ook weer een zee worden. Dat is wat hier gebeurt. De blauwe vlakken staan voor het water met daarin visvormpjes en het groen voor land met daarin voetstapjes. Dit zijn ongeveer 180.000 vormpjes en ze geven een optische illusie van beweging. De benen in het land zijn een esthetische toevoeging om het geheel te breken. De benen lopen als het ware mee in de tijd(srichting) op het land en stoppen weer bij het water, de periode die er ooit weer komen gaat.

De skatebaan is officieel geen onderdeel van de Hall of Fame. Maar er is wel van alles te zien. Vooral veel schedels van Roy Schreuder.

Sporthal Nylan was de allereerste officiële Hall of Fame in Leeuwarden. Sinds 2002 is dit dus een plek waar je legaal graffiti mag schrijven. Hier claimt iedereen zijn eigen plekje en daardoor zie je hier nog vaker nieuwe dingen. De ongeschreven regel die hier geld is dat jouw werk wel toffer moet zijn, dan het werk waar jij overheen gaat. Ook op de skatebaan is van alles te zien.

LET OP: Deze muur is niet toegankelijk en enkel vanuit de trein of perron te zien.
– Deze 180 meter lange geluidsmuur tussen het spoor en de appartementen aan de Wijnhoornstraat is in 2006 onder handen genomen door 40 graffiti en street art kunstenaars in opdracht van het graffiti platform Leeuwarden. In totaal zijn er 1445 spuitbussen voor gebruikt. De muur heeft twee thema’s. De linkerkant gaat over aankomen in Leeuwarden/Friesland. Je ziet daar de Achmeatoren, het Friese landschap en de straaljagers van de vliegbasis in Leeuwarden. Het rechtergedeelte gaat over ‘de reis naar het onbekende’. Want als je Leeuwarden met de trein verlaat ga je naar het onbekende. Je kunt er in Zwolle uitstappen, maar je reis kan ook pas in Japan eindigen. Je ziet op deze muur daarom een stukje van een Amerikaanse stad, oosterse tempels, een Japanse vrouw en je eindigt met een astronaut.
Één van de opvallende werken van deze muur is de Japanse vrouw met rijsthoed van Elmer Tuinstra. Een medewerker van de gemeente Leeuwarden had een National Geographic van November 2005 laten zien aan Elmar Tuinstra. Daarin stond een verhaal over ‘Lang leven’ met een foto van de toen 89 jarige Kame Ogido. Omdat Elmer Tuinstra goed is in het maken van portretten werd hem gevraag die afbeelding na te maken. De schildering is zeven meter lang en drie meter hoog. Een foto van deze muurschildering is door Douwe Beimin van het Graffiti Platfom Leeuwarden naar de fotograaf gestuurd. Die is vervolgens weer naar Japan gegaan om het aan de Japanse mevrouw te laten zien en toen was de cirkel rond.
Omdat je natuurlijk niet over het spoor mag lopen, is deze schildering niet vanaf de wijnhoornstraat toegankelijk. Je kunt deze muur zowel vanaf het perron als vanuit de trein bekijken.


Colorblind heeft hier op de hoek van de d’Hondecoeterstraat en Wijnhorsterstraat een kuiken afgebeeld dat afkomstig is van een voorstudie van Melchior d’Hondecoeter. Het origineel hangt in het Rijksmuseum. d’Hondecouter was een schilder uit de 17e eeuw en gespecialiseerd in het schilderen van stillevens en vogels. Colorblind vond deze vogel ‘lekker eigenwijs’ en heeft daarom deze vogel afgebeeld. De tag is er door iemand anders opgezet.

Colorblind en Ron de haan hebben hier een afbeelding gemaakt van hoe de Hollanderdijk er vroeger uitzag.

Colorblind en Enos hebben dit extra treinstation in opdracht van het Graffiti Platform Leeuwarden gemaakt. Toen ze de vraag kregen om deze muur te beschilderen, leek het ze wel een leuk idee om een trein te maken zo dicht bij het station. Op de voorkant van de trein staat TFC. Dit is een afkorting van ‘The Fun Crew’, wat de crew van Colorblind destijds was. Op de achterkant kun je LSD lezen, wat staat voor de crew van Enos: Live, Spray, Die.
Naast de trein staat een ticketmachine. In het display staat een kaartje aangeklikt naar DKV. Cambuursupporters weigeren de naam Heerenveen in de mond te nemen, en noemen het daarom DKV. Dit is een afkorting voor ‘Dertig Kilometer Verderop’.

Ron de Haan schreef deze hoopvolle boodschap in april 2020 op het gebouw van de Leeuwarder Courant. Het was bedoeld als een hart onder de riem voor de inwoners van Leeuwarden tijdens de eerste lockdown ivm het Coronavirus. Writer’s Block was de opdrachtgever. En waar Ron de Haan het ontwerp verzorgde werd elke letter door iemand anders ingekleurd. Stuk voor stuk lokale kunstenaars.

W = Skorrie Morrie
E = Spock
’LL = Orio
M = Bonny Dijkstra
E = Mizz Natazz
E = Elmer Tuinstra
T = CoteCreate
A = Colorblind
G = Enos
A = Ral,
IN= Ron de Haan

Let op: Aan de achterkant van de overkapping, aan kant van het spoor, kun je ook nog een hele wand vol met Graffiti spotten!

Deze muur is net gesloopt…
Klaas Lageweg maakte deze muurschildering in 2010 in opdracht van Graffitiplatform Leeuwarden. Het moet de duurzame ambities van de gemeente Leeuwarden voorstellen. De koe op de muur heet Us Mem en is een verwijzing naar het standbeeld dat jarenlang hier om de hoek stond op het zuiderplein. Inmiddels staat het op een rotonde aan de Harlingerstraatweg. Dit standbeeld was een verwijzing naar de ideale stamkoe
Aan de zijkant kun je ook nog de graffiti naam van Klaas Lageweg lezen: Clyde.

Klaas Lageweg op Instagram

– In juli 2019 was Parkeergarage De Klanderij de locatie voor de eerste Writer’s Block JAM. Meer dan 40 (inter)nationale graffiti en street art kunstenaars hebben deze grijze betonnen kolos, zowel van de binnen- als buitenkant, veranderd in een kleurrijke masterpiece. De kunstenaars kregen van te voren een plek aangewezen, elk 40 spuitbussen en de vrijheid om iets moois te maken. Daar hadden ze 3 dagen de tijd voor, daarna ging de parkeergarage weer open.

Enos en Demo vonden dit altijd een lelijke saaie muur en hebben de eigenaar gevraagd of ze er iets op mochten zetten. Om de eigenaar te verzekeren van hun goede bedoelingen, beloofden ze hem er een pro Leeuwarden muur van te maken. In de eerste versie was de OIdehove toren te zien tussen hun namen. Toen de muur wat vies werd, is die vervangen door een stadswapen. In 2018 hebben ze deze muur wederom opnieuw gedaan. Met het stadswapen en de wildstyle letters zijn vervangen door blockstyle letters zodat iedereen duidelijk kan lezen wie dit gemaakt heeft.
Op de letter O kun je nog LSD lezen. Dit verwijst naar de Crew van Enos en Demo; de Live, Spray Die crew.. De mannen van de LSD crew zijn pro Cambuur en vinden dat er eigenlijk te veel aandacht naar Friesland gaat in Leeuwarden, vandaar dat ze trots zijn op deze Pro- Leeuwarden muur.

Voor iedereen die nieuwsgierig is en meer wil weten!

Volg A Guide to Leeuwarden op instagram en bekijk onze rondleidingen in de stories

Andere Do-it-Yourself routesKlik hier voor de routes die al beschikbaar zijn. De komende tijd komen er misschien nog wel meer routes.

Een persoonlijke rondleiding? Dat willen wij ook, maar dat mag nog even niet. Wij hopen je in het echt te zien op onze Free Tours of Street Art Tour zodra dat weer mag. 

Wil je dit initiatief steunen? Deel je foto’s online en tag ons erin en voeg #aguidetoleeuwarden toe aan de beschrijving! Doe een donatie voor je wandeling, deel dit met je vrienden of stuur ons een lief berichtje!